Door op 15 oktober 2012

Spuiforum, juist nu of voorlopig beter niet?

Zowel binnen als buiten onze partij zijn er veel opvattingen over het Spuiforum en of het op dit moment verstandig is voor de gemeente een dergelijke investering te doen. Voor veel van die opvattingen, ook de tegengestelde, valt iets te zeggen.

Er wordt fors bezuinigd, zowel in de cultuur als in andere voor de PvdA waardevolle sectoren. De bouw van een ‘cultuurverzamelgebouw’ lijkt in dat licht een tegenstrijdige. Je bouwt een huis, maar de toekomstige bewoners boeten aan draagkracht in.

Aan de andere kant wordt gesteld dat een investering in een gebouw en de bezuinigingen op de cultuursector twee verschillende dingen zijn en dat het geld uit verschillende ‘potjes’ komt. En dat het juist nu een goede tijd is om te investeren in de bouw van een groot project dat deels op korte en deels op lange termijn een positieve invloed zal hebben op de economie en een belangrijk deel van de Binnenstad.

Het is waarschijnlijk beide waar en dat maakt de keuze er niet makkelijker op. Het is dan ook terecht dat de discussie hierover binnen de PvdA breed en zorgvuldig wordt gevoerd. De bijeenkomst met de werkgroepen Stad, Cultuur en Financiën was hier een mooi en voor de fractie waardevol voorbeeld van. De Algemene Ledenvergadering (ALV) zal daar hopelijk een even waardevol vervolg van zijn.

De fractie staat voor de uitdaging om alle feiten en gevoelens tegen elkaar af te wegen en een verstandige, toekomstbestendige keuze te maken.

Waar staan we
In de vorige collegeperiode is door de gemeenteraad besloten tot de bouw van een dans- en muziekcentrum. In het PvdA-verkiezingsprogramma 2010-2014 staat geschreven: “Daarom steunt de PvdA de plannen om het Spuiplein te vernieuwen tot het bruisende ‘culturele hart’ van de stad, inclusief een nieuw dans- en muziekcentrum.”

De huidige gemeenteraad heeft besloten dat dit project meer moet bevatten dan alleen dans en muziek en spreekt derhalve van een cultuurforum. Daarnaast heeft de raad het college de opdracht gegeven een aantal zaken uit te zoeken en daarover terug te rapporteren. Uit de stukken die de raad de afgelopen tijd heeft ontvangen kunnen we concluderen dat het college aan die opdracht keurig heeft voldaan. Dat wil echter niet zeggen dat alle antwoorden, conclusies en aanbevelingen ons gerust en tevreden stellen. Sterker, op onderdelen is sprake van het omgekeerde.

Financieel
Een belangrijk gegeven is de haalbaarheid en betaalbaarheid op zowel korte als lange termijn. Strikt genomen vormt dat eerste geen probleem. De lange termijn daarentegen des temeer.

Het Koninklijk Conservatorium (KC) kan zijn financiële aandeel niet alleen dragen. Hiervoor wordt een financieringsconstructie voorgesteld waarin de gemeente een derde van de afschrijving over een lange termijn voor haar rekening neemt. Het KC draagt zorg voor het overige deel. Dit is zoals bekend geheel in strijd met de opdracht die aan het college is meegegeven en de uitgangssituatie op basis waarvan de PvdA in de vorige periode akkoord is gegaan. De financiële haalbaarheid van het KC-deel is voor de fractie dan ook om meerdere redenen een punt van zorg. Wie garandeert bijvoorbeeld dat het KC de komende 40 jaar aan het Spui blijft? Is het wenselijk om als gemeente zoveel geld in een hoger onderwijsinstelling te investeren?

Een ander punt van zorg betreft het exploitatierisico, van het gehele complex, dat nu geheel bij de gemeente lijkt te liggen. De PvdA-fractie is nog niet overtuigd dat het gebouw in 2017 zonder exploitatiesteun van de gemeente kan bestaan.

Wat wij wel positief vinden is het feit dat zowel in de calculatie van de bouwkosten als in de uitgangspunten van de Maatschappelijke Kosten- en Batenanalyse (MKBA) is gewerkt met uiterst voorzichtige ramingen. De bezoekersaantallen zijn naar beneden bijgesteld en wellicht zelfs aan de voorzichtige kant. In de MKBA is wel sprake van slecht onderbouwde taxatie van het positieve effect op de vastgoedprijzen in de omgeving van het Spui.

Cultureel
Een belangrijke reden om dit project te willen uitvoeren is het feit dat het huidige onderkomen van zowel het KC als het Nederlands Danstheater (NDT) en het Residentie Orkest (RO) niet meer voldoet de eisen en voorwaarden die nodig zijn voor een goede uitvoering van taken en diensten. Daar zal hoe dan ook iets mee moeten gebeuren en uit onderzoek uit 2010 blijkt dat geen van de denkbare alternatieven beter uit de bus komt.

Voor de PvdA is het cruciaal dat er straks breed wordt geprogrammeerd. Voor elk wat wils: dans, klassieke muziek, pop, maar ook theater, kindervoorstellingen en samenwerking met amateurs en studenten. Van de stad, voor de stad.

Een zorg zoals geuit tijdens bijeenkomsten met partijgenoten is het uitgangspunt van samenwerking en onderlinge uitwisseling en versterking tussen de drie hoofdrolspelers en de vierde component, de gastprogrammering. Gesteld wordt dat de samenwerking tussen KC en RO/NDT geen vruchtbare basis vormt, gelijk de ervaringen zoals die in Rotterdam zijn opgedaan. Kort vooronderzoek lijkt dit te weerspreken aangezien daar sprake zou zijn van een puur functionele, huisvestinggerelateerde motivatie en niet van een intrinsieke wens en doordacht voornemen tot samenwerking. Desalniettemin is dit voor de fractie een wezenlijk onderdeel van de slagingskans en blijft dit een belangrijke vraag. Zijn de vier hoofdrolspelers werkelijk in staat samen dit nieuwe gebouw tot een succes te maken?

Stedenbouwkundig
Tijdens de werkgroepenbijeenkomst is gebleken dat een aantal tekeningen geen juiste voorstelling van zaken geven. Door de gemeente is dit beaamd en betreurd. Wij gaan er vanuit dat dit alsnog in orde wordt gemaakt ten behoeve van een goede oordeelsvorming.

Voor de fractie zijn verder twee zaken van voornaam belang. De openbare toegankelijkheid van het gebouw. Zowel het atrium als het ‘gangenstelsel’ van begane grond tot nok moeten een openbare ontmoetings- en ontdekkingsplek vormen voor iedereen in Den Haag. Dit project slaagt wat ons betreft alleen als het van en voor de hele stad is en het dus ook een dusdanig uitnodigende werking en uitstraling heeft. Daarnaast is de aansluiting op het achtergelegen deel van het Wijnhavenkwartier van belang.

De relatie met cultuurbezuinigingen
Dit is waarschijnlijk het meest onbevredigende aspect van de voorliggende keuze. Een waar wellicht geen goed antwoord op te geven zal zijn. Van welke kant je het ook bekijkt, de cultuurbezuinigingen enerzijds en deze voorgestelde investering anderzijds zal blijven wringen. Hierin zullen alle leden, inclusief de fractie, een eigen afweging moeten maken en een bepaald belang laten prevaleren.

Tot slot
In tijden van financiële crisis is de keuze voor grote investeringen financieel en economisch gezien een verstandige, dat leert de ervaring. Een dergelijke impuls voor de Haagse economie en werkgelegenheid kan groot zijn. Verder ontstaat door het plan dat er nu ligt zeker een strategisch en synergetische kans op een sterk cultureel hart van Den Haag door de fysieke relatie met het Spuitheater en het Filmhuis.

De kritische vragen, kansen en bedreigingen hebben we redelijk in beeld. Wat rest is het verkrijgen van de juiste antwoorden en het nemen van een besluit. De fractie hoopt dat de ALV van 16 oktober a.s. hier aan bij zal dragen en een goede sociaaldemocratische discussie zal opleveren in de aanloop naar de raadscommissie van 18 oktober.

Jos de Jong
Woordvoerder Spuiforum
De stukken aangaande het Spuiforum vindt u hier >>